بعد از اثبات دو جهت طبيعى ، چهار جهت ديگر نيز بر آن دو متفرع مىشوند كه مجموع را جهات ششگانه گويند . مثلا قامت شخص انسانى كه به نحو طبيعى ايستاده است ، شش جهت بالا و پايين و راست و چپ و پيش و پس از آن اعتبار مىشوند . اثبات محدّد الجهات بدين سبب پيش آمده است كه اجسام ثقيل چون سنگ و گل مثلا به سوى زمين - يعنى پايين - مىآيند ، و اجسام خفيف چون دود و بخار مثلا به سوى آسمان - يعنى بالا - مىروند ؛ آيا زمين آنچه را كه از جنس خود او ثقيل است به سوى خود مىكشد ، و آنچه را كه خفيف است به سمت مقابلش دفع مىكند ؟ و يا اين كه چون زمين هر چه را كه ثقيل است به سوى خود مىكشد ، و لازمه اين جاذبه اين است كه قهرا اشياء خفيفه به سوى بالا دفع شوند ؟ و يا جسم خاصى به نام آسمان و فلك و محدّد الجهات هر چه را كه سبك است به سوى خود مىكشاند ، و هر چه را كه سنگين است به سوى مركزش كه مركز زمين و سفل مطلق است پرت مىكند ؟ هر يك از اين آراء ياد شده را قائلى است . شيخ رئيس در فصل سيزدهم و چهاردهم مقالت سوم طبيعيات شفاء ( ط 1 ، چاپ سنگى ، ص 116 و 122 ) ؛ و نيز در آغاز نمط دوم اشارات ، قائل به فلك محدّد الجهات شده است . بدين معنى كه محدّد الجهات فلكى مجسم متوازى الثّخن محيط بر همه اجرام و افلاك است و مركز آن مركز زمين است كه سفل مطلق است . و اين محدّد الجهات است كه اجسام خفيف را به سوى خود مىكشد ، و اجسام ثقيل را از خود دور مىكند كه به سوى مركزش دفع مىنمايد ، و حركت أولاى شبانه روزى از اوست . و لكن اثبات محدّد الجهات آن گاه درست آيد كه فرود آمدن اشياء سنگين را از فراز به نشيب به قوه جاذبه زمين اسناد ندهيم ، و حال اين كه ثابت بن قره از دانشمندان بزرگ پيشين ( م 288 ق ) ، بلكه قبل از ثابت و پيش از اسلام قائل به جاذبه زمين بوده‌اند . و بعد از ثابت به چند قرن ، اسحاق نيوتن نيز قائل به قوه جاذبه ارض شده است كه امروز همگان بر آن متفق‌اند .